In 2000 verscheen het boek
Nooit voltooid verleden tijd
In het boekje staan verhalen en tekeningen
over Vrijheid en Vrede.
Bij het woord 'vrede' denk ik aan: 'Geen oorlog in de wereld'. En direct daar bovenop: 'Harmonie met alle mij bekende mensen'.
Maar is hiermee alles gezegd?.... Nergens meer oorlog, maar tegelijkertijd situaties van verdrukking en onrecht. Dat noemen we gewapende vrede. Je voelt de oorlog als het ware onderhuids doorwoeden. Afrika en Midden-Amerika gaan hier al jaren onder gebukt.
En bij ons? Is de vrede bij ons compleet? Voel ik mij in harmonie met alle mensen om me heen? We baden ons in welvaart. Wij zijn nog nooit zo rijk geweest in Nederland. Toch vallen er nog steeds mensen buiten de boot. Vaak omdat ze de bij de welvaart horende inspanningen niet willen leveren. Maar als ze er wel tegenaan willen, krijgen ze dan een eerlijke kans? Laten we ons hierbij leiden door harmonie, of door ons materiele eigenbelang?
Iets soortgelijks speelt in de armere landen. Grote groepen van de bevolking worden vaak uitgebuit door hun eigen machthebbers. Het ligt niet op onze weg en binnen onze mogelijkheden dit van de ene dag op de andere te veranderen. Maar geven we wel steun aan de mensen die zich in die landen inzetten voor meer harmonie, ook als het niet in het voordeel is van onze economische belangen?
De wereld is te groot om alles goed te overzien en een helder beeld te hebben over wat goed en minder goed is. Een dorp is de kleinst mogelijke afdruk van de wereld. Hoe hoog scoort bij ons het gevoel van en het handelen vanuit 'harmonie'? Laten we toe werken naar een uitbreiding tot 100% en kritisch zijn op wat wij daaraan zelf kunnen bijdragen.
Jan Baas, 17 april 1947
