2000: 55 jaar vrijheid

bijdragen van dorpsgenoten

In 2000 verscheen het boek

Nooit voltooid verleden tijd

In het boekje staan verhalen en tekeningen

over Vrijheid en Vrede.

53

Jaapje, een brief
en de cirkel is rond

Al meer dan 20 jaar komt Jaap bij ons als vertegenwoordiger in hydraulische laadkleppen. Jaap is 65 jaar en van Joodse afkomst. Wij zijn in de loop der jaren vrienden geworden en op een dag vertelde hij mij zijn levensgeschiedenis.

"Het is maar goed," zei hij, "dat ze mij bij de bombardementen op Rotterdam, waar ik als kind woonde, de straat op hebben gestuurd, anders was ik er niet meer geweest." Uiteindelijk kwam ik terecht bij pleegouders op de Veluwe. De rest van mijn familie werd opgepakt en naar een concentratiekamp gebracht. Niemand heeft dat overleefd, alleen zijn moeder is teruggekomen. Zij bleef gespaard omdat zij een Duitse vrouw was. "Na mijn moeders dood zal ik pas weten hoeveel littekens zij op haar lichaam draagt. Want denk erom, dat ze gemarteld is," vertelde Jaap.

Een week of zes geleden is Jaaps moeder (93) overleden. Tussen haar papieren vond hij een brief uit oorlogstijd en die bracht hij voor mij mee. "Kijk eens," zei Jaap "deze brief heeft mijn moeder tijdens de oorlog ontvangen en de afzender is G. Hulshof, Neereind 63, Schalkwijk. Ken jij die mensen?" Die naam zei mij niets, maar later ontdekte ik in het boekje 'Omzien naar de tweede wereldoorlog' van Piet Heijmink Liesert dat Gerrit Hulshof in Schalkwijk klompenmaker was geweest en tijdens de oorlog twee Joodse families een veilig onderdak had geboden. Toen de vrouw van één van de families in verwachting was deed zijn vrouw Jaantje Hulshof net alsof zij in verwachting was en gedroegen zij en haar man zich alsof zij de ouders van het Joodse jongetje waren. Later vertrok de ene Joodse familie en zij hebben toen de Joodse familie die achterbleef verraden. Alle bewoners van het huis in het Neereind zijn op 19 oktober 1943 weggevoerd.

Na de oorlog is Jaantje als enige teruggekeerd. Ze schreef een brief aan Liesje, de moeder van Jaap, die ze in het concentratiekamp had leren kennen. Beide vrouwen wachtten in spanning op de terugkeer van hun man:

"Lieve Liesje en Jaapje, met deze alles wel en hoop van jullie ook. Zeg, Liesje, is jouw man al terug of heb je al wat van hem gehoord. Ik heb een advertentie in de krant gezet en daar kreeg ik een brief op dat hij in januari nog goed gezond was. Nu nog verder niets gehoord. Het is hier beter dan in Duitsland, in Meppen, hè? Geen pelkartoffelen en geen soep. Nou Liesje, daag en tot kijk."

Jaantje.

Dankzij Jaapje, kwam de brief van de vrouw van de klompenmaker weer terug in Schalkwijk. Het is het laatste stukje van het verhaal over de geboorte van het Joodse kindje in het Neereind.

Zo is de cirkel weer rond. Toevallig hè?!

Ton Schevers, 21 februari 1948