2000: 55 jaar vrijheid

bijdragen van dorpsgenoten

In 2000 verscheen het boek

Nooit voltooid verleden tijd

In het boekje staan verhalen en tekeningen

over Vrijheid en Vrede.

58

Velen moesten
huis en haard verlaten

Eén van de verdrietigste dingen in oorlogstijd, waar ook ter wereld, is het feit dat mensen zich niet meer veilig voelen in hun eigen huis en woonplaats en moeten vluchten.

In 1940 moesten vele mensen uit Arnhem, Huissen en Renkum huis en haard verlaten. Velen van hen ondernamen te voet of met paard en wagen de dagenlange tocht naar IJsselstein. Bejaarden en baby's, alles moest mee. Uiteindelijk trokken ze de Lekbrug over naar het dorp IJsselstein waar ik destijds woonde en dat toen 5000 inwoners had. Er kwamen in korte tijd ruim 3000 vluchtelingen onderdak zoeken in IJsselstein en dat vereiste veel improvisatie. Veel inwoners uit Arnhem konden pas na 4,5 jaar terugkeren naar hun huis. Het was zwaar voor de evacués, maar ook voor de mensen die aan hen onderdak boden.

Groot was de opluchting toen op 2 mei 1945 Engelse vliegtuigen in Utrecht pakketten kwamen brengen met gecondenseerde melk, blikgroenten en andere zaken. De vliegtuigen waren in de kleuren rood, wit en blauw geschilderd. Enkele dagen later werd er vrede getekend. Overal was het feest. Groot en klein had zich getooid met oranje, zelfs de paarden en honden hadden oranje op. Op woensdag 9 mei werd in IJsselstein bevrijdingsfeest gevierd. Korpsen marcheerden door de straten en wij hadden in geen vijf jaar zoveel plezier gehad als in deze dagen van de bevrijding.

De familie Stuart uit Renkum woonde bij ons in. Aan het eind van de oorlog wilden onze evacués heel graag terug naar huis, maar hun woonplaats was nog steeds oorlogsgebied en daar kon je niet zomaar in komen.

Grada kon niet langer wachten. Op 28 mei ging ze samen met mijn zus Tonny een kijkje nemen. Ze wilde zo graag weten hoe hun huis eruit zou zien. De twee meisjes gooiden al hun charmes in de strijd om de controleposten te passeren en dat lukte. Eindelijk was Grada weer terug op Renkumse bodem. Natuurlijk wilde ze zo snel mogelijk naar huis.

Er waren ontzettend veel huizen in Renkum getroffen door een bom of granaat. Maar liefst 692 huizen waren totaal vernield. Het huis van de familie Stuart was er nog wel, maar het was één grote mestvaalt. In de weckflessen stond tien centimeter schimmel. De lamp was afgesneden. De kelder was uitgebrand. De poes lag dood in de voorkamer. Het huis bood een trieste aanblik. Toen Grada en Tonny een beetje van de schrik bekomen waren, fietsten ze terug naar IJsselstein.

Op maandag 11 juni werd Renkum vrijgegeven. Toen hebben we met zijn allen met paard en wagen onze evacues weggebracht en met alle aanwezige vrouw- en mankracht het huis weer in orde gebracht. Aan de oorlog hebben we veel nare herinneringen overgehouden, maar in ieder geval ook een heel fijn jarenlang contact met de familie Stuart uit Renkum.

Ans Appelhof-van Sijl, 22 december 1921